De vervormingsfactor (ook wel vervorming of THD – Total Harmonic Distortion) beschrijft hoe sterk een audiosignaal wordt vervormd door niet-lineaire vervormingen.
Eenvoudig uitgelegd
Idealiter geeft een versterker of luidspreker een signaal precies zo weer als het binnenkomt – alleen harder. In de praktijk ontstaan er echter extra frequenties, zogenaamde boven- of harmonischen, die in het originele signaal niet aanwezig zijn.
De vervormingsfactor geeft aan hoe groot het aandeel van deze ongewenste boventonen is in verhouding tot het bruikbare signaal.
Technische betekenis
- De vervormingsfactor wordt gemeten in procenten (%)
- Hij zet de som van de boventonen in verhouding tot de grondfrequentie
- Hoe lager de vervormingsfactor, hoe nauwkeuriger de weergave is
Hoorbare effecten
- Lage vervormingsfactor → zuiver, natuurlijk geluid
- Hoge vervormingsfactor → geluid klinkt hard, schel of vervormd
In het algemeen is een vervormingsfactor van ten minste 1 procent waarneembaar voor getrainde luisteraars; voor normale oren vormt een vervormingsfactor van 5 procent een kritische grens. Bij moderne hi-fi-versterkers is een vervormingsfactor van < 0,1 % gebruikelijk en dus praktisch onhoorbaar.
Praktische relevantie
Tegenwoordig hebben versterkers en audiotoestellen dankzij hoogwaardige componenten meestal zeer lage vervormingswaarden. Vervormingen ontstaan daarom vooral wanneer:
- de versterker overbelast raakt (bijvoorbeeld bij te hoog volume)
- luidsprekers buiten hun optimale werkgebied worden gebruikt, dus worden blootgesteld aan omstandigheden waarvoor ze niet ontworpen zijn.
Kort gezegd:
De vervormingsfactor is een maatstaf voor hoe „eerlijk” een audiotoestel klinkt. Hoe kleiner de waarde, hoe dichter het geluid bij het origineel blijft.
Meer over dit onderwerp vind je in onze blog: Klasse A-, B-, C- of D-versterker? Dit zijn de verschillen